महेन्द्र पौडेल (कथा)
श्रावण महिना लागेको छ । यस महिना धर्मका कुराहरु श्रवण गर्ने भएकाले यस महिनालाई श्रावण भनिएको हो । वर्षदिनमध्येका महिनाहरुमध्ये यस महिना उत्तम महिना मानिन्छ यस महिनालाई शीवजीको महिनामा भनिने गरिन्छ । शीवजी अर्थात नारीहरुले शीवजी वर पाउन पुजा गरिने यस महिनामा ध्यान योग गर्नुपर्दछ । श्रावण महिनाको लागि एउटा कथा सुरुवात गर्दछु । यतिबेला वा त्यतिबेला शीवजी मानसरोवरको कैलास पर्वतमा ध्यान मुद्रामा थिए । उनलाई खाना लिएर जाँदै थिइन सतीदेवी । सतीदेवी महलमा रहन्थिन् । दक्षप्रजापतिकी सबैभन्दा प्रीय छोरी । उनका वरीपरी दर्जनौं सुसारेहरु थिए । सतीदेवीको पाउ हरसमय फुलैफुल र सिंगमरमर वरीपरीमात्रै पर्दथे । उनलाई धुलो, काँडा केही थाहा थिएन । यस्ती राजकुमारी भन्दापनि अति सुख सयलमा बिताएकी सतीदेवी शीवजीकी प्रेममा परिन ।
शीवजी जसको घर छैन, बास छैन । खाने के टुँगो छैन । यस्तोमा शीवजीलाई कैलासको त्यो उकालो पहाडमा ढुंगैढुंगाको बाटोबाट शीवजी भएको ठाउँमा जाँदैथिइन । अचानक उनको खुटृामा एक चुचो ढुंगोले कोप्यो । बिज्यो । शीवजीको ध्यान सतीदेवीको चिच्याहटमा खुल्यो । शीव सतीदेवीतीर दौडदै गए । सतीदेवीनेर पुगेर शीवले सोधे–‘फेरि ढुंगाले कोप्यो होइन त ?’ शीव अलिकति क्रोधरुपले रगत आइरहेको सतीदेवीको पाउमा आफ्ना हात राख्न खोजे । त्यतिबेला सतीदेवीले आफ्ना खुटृा पछाडि हटाइन र राम्रोसँग उभिन नसक्दै सतीदेवी भन्छिन–‘ यो के गरिरहनुभएको छ श्रीमान, तपाई त मेरो पतिपरमेश्वर हो, तपाई देवताको पनि देवता हो तपाईले मेरो पाऊ छुने अनर्थ नगर्नु । मलाई पापको भागीदार मलाई नवनाउनु । मलाई तपाईको चरणमा रहने सौभाग्य पाएकी छु । यस तरिकाबाट मेरो पाऊ छुने कष्ट नगर्नु’ । सतीदेवीले शीवलाई भनिन ।
शीव भन्छन्–‘प्रीय यति ज्ञान र सुझबुझ थियो भने किन नांगो खुटृा यस पहाडमा आयौं? र मैले तिम्रो पाऊ छुँदा के पाप लाग्ला र ? कस्तो अनर्थ होला । तिमीलाई थाहै छ तिमी मेरो अर्धागिंनी हौं अर्थात तिमी मेरो आधा हिस्सा । तिम्रो पाऊमा गडेको ढुंगाले मलाई कोप्छ, मलाई पिरोल्छ मलाई चोट पर्दछ । के तिमी तिम्रो पतिपरमेश्वरलाई चोट पुराउन चाहान्छौं?’
शीव शान्त मुद्रामा सतीदेवीलाई सम्झाउँदै गए । नजिकै रहेको बिरुवाको जडिबुटी मिचे । सतीदेवीको पाऊबाट रगत बगिरहेको थियो उनले हल्कासँग सतीदेवीलाई काखमा राखे । सुस्तरी सतीदेवीका खुटृा आफ्नो आडमा अड्याए परेवाको प्वाखले छोएजसरी सतीदेवीलाई विस्तारै छोए । रगत आएको ठाउँमा उनले जडिबुटीको रस लगाए । रगत बस्दै गयो । सतीदेवीले शीवको प्रेम देखेर मुस्कुराइन र भनिन । ‘यतिधेरै माया गर्नुुहुन्छ महादेव मलाई सायद संसारमा कसैलेपनि यति माया गर्दैन होला मलाई । फेरि पनि थाहा छैन मेरा पीताले तपाईलाई घृणा गर्नुहुन्छ किन होला?’
सतीदेवीको उदास श्वर देखेर शीवजी भन्छन–‘राजा दक्ष प्रजापतिसँग मेरो इष्र्या छैन सती । तर दक्षलाई मप्रति इष्र्या छ किनभने उनको मनमा के छ भने उनले भन्दाबढी म तिमीलाई माया गर्दछु त्यसकारण उनीमप्रति जलन छ’ ।
सतीदेवी भन्छिन्‘मेरा पीताले तपाईप्रति किन इष्र्या राख्ने, मेरा पीतासँग सबैचीज छ । नपुग्दो केही छैन । उहाँ प्रजापति दक्ष हो केही कमी छैन ।’
शीव मुस्कुराए भने–‘उनको पास सती छैनन्’
त्यसो भए यो बुझौं कि तपाईलाई उनीप्रति कुनै इष्र्या छैन भने बैरी छैन? शीव भन्छन् मैले कोही कसैप्रति बैरीभाव राख्दिन ।
शीवलाई हेर्दै सती भन्छिन्–‘ त्यसो भए म पीताले गराएको यज्ञमा भाग लिन जाउँ यदि तपाईले मलाई आज्ञा दिनुहुन्छ भने’ । मुस्कुराइरहेको शीवले अकस्मात मुस्कुराउन छाडे । र भने–‘ हामीलाई अति अवहेलना गरेर विशेष गरी मलाई अवहेलना गरेर हेर सती तिम्रा पीताले यज्ञमा बोलाएका छैनन् नबोलाएको यज्ञमा कसरी जाने? त्यहाँ यसरी गएर केही हुँदैन । हामी त्यहाँ जानु भनेको हाम्रो अहित हुने हो । म मन नपरेको ज्वाई तिमी बाबुको कुरा नटेरेकी छोरी, मन टुक्राएकी छोरी कसरी जाने? नबोलाएको ठाउँमा हामीलाई कुकुर आएजस्तो ब्यबहार भयो भने के गर्ने?’
सतीलाई थाहा थियो शीवको शक्ति । शीवको माया । तर आफ्नो बाबुले नचिनेको देखेर सती आत्मग्लानीमा जल्न थालिन । शीवप्रतिको अति उच्च प्रेममा परेकी सती। आफ्नो श्रीमानलाई होच्याएको दवाएको वा पीताले हेपेको सतीले खप्न सकिनन् र उनी त्यसपछि यज्ञमा गइन ।
प्रत्येक महिनाको तीनदिन योनीबाट रक्तश्राव हुन्छ । जहाँ सतीको योनी झरेको हो । त्यो हो गोहावटीको कामाख्या मन्दिर । महिनामा तीनदिन त्यहाँ दर्शनभेट बन्द हुन्छ । सुन्नेलाई सुनको माला ।
